Jakie procesy zachodzą w skórze/tkankach pod wpływem światła niebieskiego (VL)?

Światło niebieskie, określane jako światło dzienne lub widzialne (Visible Light - VL) mieści się w zakresie od 390 do 1700 nm. Jego efekt biologiczny wywierany na tkanki, głównie  naskórek i skórę jest kilkadziesiąt razy mniejszy
w porównaniu z oddziaływaniem promieniowania UV. Jest to określenie szacunkowe, ponieważ faktyczny efekt jaki wywiera VL czy UV zależny jest od wielu czynników takich jak:

- długość fali, 

- czas ekspozycji, 

- dawka promieniowania, 

- kąt padania promieni, 

- fototyp skóry i inne.  

Głównym skutkiem promieniowania VL jest pigmentacja skóry (samoistna, przebarwienia pozapalne, rak skóry). Wykazano, że stopień intensywności pigmentacji jest wprost proporcjonalny do fototypu skóry. Im skóra jest ciemniejsza, tym pigmentacja będzie intensywniejsza i bardziej trwała (od 2 do 12 tygodni). Zjawisko to ma znaczenie w patogenezie chorób prowokowanych przez promieniowanie słoneczne lub sztuczne źródła VL (urządzenia elektroniczne takie jak smartfony, tablety, komputery, telewizory LCD i CRT) u osób o ciemnej karnacji. Zastosowanie standardowych preparatów fotoochronnych  przed UV  nie będzie u tych osób spełniać roli protekcyjnej.

Jakie procesy zachodzą w skórze/tkankach pod wpływem promieniowania podczerwonego (IR)?

Promieniowanie podczerwone mieści się w zakresie od 760 nm do 1 mm. Stanowi ponad 50% energii słonecznej docierającej do powierzchni ziemi. Przenika ono skórę i działa bezpośrednio na komórki naskórka, skóry właściwej
i tkanki podskórnej. Odczuwalnym skutkiem działania promieni podczerwonych jest uczucie ciepła lub gorąca.

Całe widmo promieniowania podczerwonego jest podzielone na pasma infrared A, B i C zależnie od długości fali. Na poziomie molekularnym promieniowanie podczerwone powoduje istotny wzrost aktywności ROS (aktywnych związków tlenu)  w mitochondriach,  wzrost aktywności metaloproteinaz-1, -3, 13 macierzy zewnątrzkomórkowej (uczestniczą w rozładzie kolagenu typu I, II, III, IV i X). Zahamowana zostaje produkcja prokolagenu -1 stymulowanego czynnikami wzrostu  -beta1, -beta2, i beta-3, oraz pobudzona zostaje angiogeneza (nowotworzenie naczyń) w ludzkiej skórze. To z kolei powoduje degradację kolagenu polegającą na fragmentacji włókien i niszczeniu przestrzennej sieci tworzącej zrąb skóry właściwej. Ostrą reakcją na dużą dawkę IR jest rumień i ból.  W wyniku powtarzających się ekspozycji na promienie IR na powierzchni skóry obserwujemy trwały rumień, szorstkość, zmarszczki, bruzdy oraz trwałe rozszerzenie sieci naczyń krwionośnych. Może powstać rak kolczystokomórkowy lub erythema ab igne (to rzadka choroba skóry objawiająca się siateczkowatymi zmianami rumieniowo-przebarwieniowymi.).

Czym się różni fotostarzenie od starzenia termicznego? Czy w obu przypadkach mamy do czynienia z wolnymi rodnikami?

Za starzenie termiczne odpowiada promieniowanie podczerwone (IR). W warunkach naturalnych jego źródłem jest słońce i płomienie ognia. Sztuczne źródła to różnego rodzaju piece. Pod wpływem długotrwałego oddziaływania promieniowania termicznego na skórze dominuje rumień, sieć rozszerzonych naczyń krwionośnych, zmarszczki
i bruzdy. Może dojść do pogrubienia powierzchownych warstw naskórka i jego szorstkości.  

Za proces fotostarzenia odpowiedzialne są promienie UVB oraz UVA , przy czym UVA w znacznie większym stopniu. Ich naturalnym źródłem jest słońce a sztucznym solaria. Klinicznie obraz fotostarzenia, w porównaniu ze starzeniem termicznym, jest bardziej różnorodny, ponieważ poza rumieniem, teleangiektazjami i wyraźnymi zmarszczkami występują bardzo liczne, różnej wielkości ogniska przebarwień i odbarwień skóry oraz cechy zwyrodnienia tkanki łącznej. W obu przypadkach, to znaczy fotostarzenia i starzenia termicznego znaczący destrukcyjny wpływ wywierają reaktywne formy tlenu. Nadmierne ilości (destrukcyjne) wolnych rodników są bowiem uwalniane pod wpływem bardzo różnorodnych bodźców. Promieniowanie jest jednym z nich.   

W jaki sposób można zabezpieczyć się przed działaniem promieniowania IR i VL?

Pełna skuteczna (100%) ochrona nie istnieje. Jednak nowoczesne preparaty fotoochronne zawierające odpowiednie substancje czynne, stosowane zgodnie z zaleceniami chronią przed uszkodzeniem skóry w znaczącym stopniu. Należą do nich tzw. filtry chemiczne, fizyczne i antyoksydanty.

Na jakiej zasadzie działają filtry chroniące przed IR?

Warto przypomnieć, że promieniowanie podczerwone IR, penetruje skórę znacznie głębiej niż UVA czy UVB. Przyspiesza starzenie i rogowacenie naskórka. Ponadto promieniowanie to wzmacnia efekty działania promieniowania UVA i UVB.

Zastosowany w preparatach Sunbrella marki Dermedic innowacyjny składnik Physavie posiada szerokie spektrum działania:

- ogranicza negatywne skutki działania promieniowania podczerwonego  IR, które powoduje nagrzewanie się skóry (powyżej 40 stopni Celsjusza), w wyniku czego dochodzi do degradacji białka komórkowego i zwiększenia ryzyka wystąpienia zmian nowotworowych

- wykazuje działanie przeciwzapalne, przez ograniczenie nadmiernego przepływu krwi w naczynkach redukuje powstawanie reakcji zapalnych, w tym rumienia (oparzenia I stopnia), oraz chroni przed trwałymi przebarwieniami skóry spowodowanymi ekspozycją na promieniowanie słoneczne

- aktywuje procesy naprawy kolagenu w skórze, dzięki temu chroni skórę przed fotostarzeniem i starzeniem termicznym.

*Materiał powstał we współpracy z dr hab. n. med. Ewa Trznadel-Grodzką.

Źródło: PR Dermedic